Japon Şirketler Kanunu anonim şirketin yanında ortaklık esasına dayanan üç şirket türü daha tanır; bunlar kanunda ortaklık payı esaslı şirketler diye topluca anılır. Bu türlerden ortaklarının tamamı sınırlı sorumlu olanına 合同会社 (gōdō kaisha) denir.
Gōdō kaisha’yı ayıran özellik
Kanunun 576. maddesine göre ortaklık esaslı şirketin ana sözleşmesinde ortakların sınırsız mı sınırlı mı sorumlu olduğu yazılır. Ortakların tamamı sınırsız sorumluysa şirket kollektif, bir kısmı sınırsız bir kısmı sınırlıysa komandit, tamamı sınırlı sorumluysa gōdō kaisha’dır. Sınırlı sorumlu ortağın koyabileceği sermaye para ya da benzeri değerlerle sınırlıdır.
Kuruluş
Kanunun 575. maddesine göre ortak olacak kişiler ana sözleşmeyi hazırlar ve tamamı imzalar ya da adlarını yazıp mühürler. 578. madde ortakların, tescilden önce taahhüt ettikleri parayı tamamen ödemesini ya da öteki malvarlığını tamamen devretmesini ister. Şirket, merkezinin bulunduğu yerde tescille kurulur (m.579).
Kōshōnin onayı
Ana sözleşmenin kōshōnin onayı almadıkça hüküm doğurmayacağını söyleyen 30. madde, anonim şirket kurucularının hazırladığı ana sözleşmeye ilişkindir. Gōdō kaisha’nın kuruluşunu düzenleyen maddelerde böyle bir şart bulunmaz. Kuruluş belgeleri bu yüzden iki şirket türünde farklıdır ve çeviride de ayrı okunur.
Yönetim ve temsil
Kanunun 590. maddesine göre ana sözleşmede aksi yazmıyorsa şirketin işlerini ortaklar yürütür ve birden çok ortak varsa kararlar çoğunlukla alınır. 599. maddeye göre işleri yürüten ortak şirketi temsil eder; şirket bu ortaklar arasından temsilci ortak belirleyebilir. Anonim şirketteki gibi pay sahipleri genel kurulu ve zorunlu bir yönetim kurulu yapısı yoktur.
Türk hukukunda karşılığı
Türk Ticaret Kanunu’nun 573. maddesine göre limited şirket bir veya daha çok kişi tarafından kurulur, esas sermayesi belirlidir ve ortaklar şirket borçlarından sorumlu değildir. 575. maddeye göre şirket sözleşmesi ticaret sicili müdürlüğünde yetkilendirilmiş personelin huzurunda imzalanır. En yakın karşılık limited şirkettir, ama genel kurul yapısı ve iç işleyiş aynı değildir.
Ortak ve temsilci kelimeleri
Önerilen karşılık “ortakları sınırlı sorumlu şirket (gōdō kaisha)”dır. Kanundaki 社員 (shain) kelimesi bu şirkette “ortak” anlamına gelir; 業務執行社員 (gyōmu shikkō shain) “işleri yürüten ortak”, 代表社員 (daihyō shain) “temsilci ortak” diye çevrilir.
Sık yapılan yanlış
Shain kelimesini gündelik anlamıyla “çalışan” diye çevirmek, sicil belgesinde şirketin ortaklarını personel gibi gösterir. Ortaklık yapısını anlamak için şirketin türü önce belirlenir; anonim şirket kabushiki kaisha sayfasında anlatılır.